स्थानिक चांगले कारागीर आणि डिझाइनर मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी होणार प्रयत्न
नाशिक : सर्जनशील क्षेत्रात नवीन वर्ष 2022 अपेक्षांनी भरलेले आहे. असा अंदाज आहे की USD 6-ट्रिलियन उद्योग जगभरात 150 दशलक्षाहून अधिक लोकांना रोजगार देतो. हा उद्योग दरवर्षी १८ टक्के दराने वाढत आहे. हा उद्योग व्यापाराबरोबरच सांस्कृतिक मूल्यांचा उत्तम स्रोत मानला जातो. सर्जनशीलतेसह तंत्रज्ञान, संस्कृती आणि अर्थशास्त्र यांच्यात बौद्धिक संपदेचा इंटरफेस तयार करण्याची गरज आहे. सामाजिक समावेशासह रोजगार सुधारण्यासाठी लोकांच्या विकासात आणि उत्पन्नातही ते अधिक चांगले असल्याचे सिद्ध होते.
महाराष्ट्रातील प्रत्येक शहराने स्वतःची एक नवीन ओळख निर्माण केली आहे. जिथे मुंबई देशाची आर्थिक राजधानी म्हणून ओळखली जाते. त्याचबरोबर पुण्याची लोकांमध्ये आयटी हब म्हणून ओळख आहे. मात्र, नाशिक केवळ ‘वाईनरीज’साठी ओळखले जाते. स्थानिक पातळीवर विकसित ब्रँड, बुटीक आणि राष्ट्रीय किरकोळ विक्रेते असूनही नाशिकचा फॅशनशी फारसा संबंध नाही.
महाराष्ट्राचा देशाच्या वस्त्रोद्योग वारशाचा खूप जवळचा संबंध आहे. यामध्ये पैठणी, हिमरू, खाना, सोलापूर चादर, कोसा, विदर्भ ब्लॉक प्रिंट, नारायण पेठी, गंगा जमुना साड्या, मुंगा आणि घिचा फॅब्रिक्स यांसारखे उत्कृष्ट कापड संग्रहण आहे. महाराष्ट्र टेक्सटाईल हेरिटेजची विविधता गेल्या शंभर वर्षांपासून अस्तित्वात आहे.
यानंतरही अनेक डिझाईन्स उच्च फॅशन श्रेणीत सामील झाल्या नाहीत. बर्याच काळापासून, चांगले कारागीर आणि डिझाइनर मुख्य प्रवाहात आणले गेले नाहीत. फॅशन इकोसिस्टममध्ये नवीन उत्पादने तयार करण्यासाठी आम्ही नवीन विद्यार्थ्यांना गुंतवू शकतो. याद्वारे आधुनिक ग्राहकांच्या गरजेनुसार चांगल्या किमतीत नवीन उत्पादने तयार करून हजारो कारागिरांना याचा नक्कीच फायदा होणार आहे.
त्यामुळे, मागणी आणि पुरवठ्यातील प्रचंड तफावत आणि डिझायनर आणि विणकर यांच्यातील ‘सहनिर्मिती’ लक्षात घेऊन, संदीप विद्यापीठाने नाशिक फॅशन वीक सुरू करण्याची योजना आखली आहे, जे केवळ या दोन टोकांना जोडण्यास मदत करेल. तसेच नाशिकला भारताची फॅशन कॅपिटल म्हणून ओळखले जाईल.
“जगभरातील ग्राहक ‘नैतिक फॅशन’ आणि ‘गिल्टशिवाय फॅशन’ची मागणी करत आहेत. जर उच्च-स्तरीय डिझायनर ग्रामीण विणकरांशी जोडले गेले, तर ते जागतिक ग्राहकांच्या गरजा पूर्ण करणारे उत्पादन तयार करतात. त्यांना देखील जागरूक करेल. शून्य कार्बन फूटप्रिंटसह शाश्वत, हाताने बनवलेल्या नैतिक उत्पादनांना महत्त्व देते. फॅशन उद्योगातील बदलासाठी हा एक नवीन नमुना सिद्ध होईल. याचा फायदा या उद्योगातील उपेक्षित समुदायांना होईल. स्वदेशी उत्पादने याचा फायदा होईल. प्रो. सोमेश सिंग, माजी प्राध्यापक, एनआयडी, अहमदाबाद आणि सह-संस्थापक, क्राफ्ट व्हिलेज यांनी संवेदनशीलतेने बांधले आहे.
या उपक्रमासाठी तरुण विद्यार्थ्यांना डिझाइन करण्याची देखील आवश्यकता असेल, जे ‘चेंजमेकर’ आहेत. तळागाळात काम करण्यासोबतच या तरुणांमध्ये चांगली दृष्टीही हवी. त्याच्या बांधकामासाठी संदीप विद्यापीठाच्या बी.डी.एस. ‘फॅशन आणि लाइफस्टाइल डिझाइन’ कार्यक्रम. हे हेरिटेज फॅब्रिक्स आणि फॅशनेबल कपडे आणि अॅक्सेसरीजमध्ये नवीन बदल आणेल. यामुळे विद्यार्थ्यांना डिझाईन तयार करण्यासाठी जागा मिळेल. जिथे जागतिक दर्जाच्या डिझाइनची ही उत्पादने प्रदर्शित आणि विकली जाऊ शकतात. B.F. टेक बाजारातील मागणीनुसार दर्जेदार उत्पादनांची निर्मिती करून कारागीर-डिझायनर यांना जोडणे हा संदीप विद्यापीठातील कार्यक्रमाचा उद्देश आहे.
संदीप विद्यापीठाने आयोजित केलेला नाशिक फॅशन वीक २०२२, महाराष्ट्राच्या वस्त्रोद्योग वारशात नवीन पद्धती, डिझाइन्स आणि नवकल्पनांसह ग्लॅमर आणण्यासाठी सज्ज आहे.
नाशिकमधील शिक्षण क्षेत्राला आकार देण्यासाठी संदीप विद्यापीठाची भूमिका महत्त्वाची आहे, परंतु अलीकडच्या काळात विद्यापीठाने ‘क्रिएटिव्ह इकॉनॉमिक्स’ला चालना देण्यासाठी नवे बदल केले आहेत. आणि हा वारसा जगासमोर आणण्यास मदत होऊ शकते. हा पंतप्रधानांच्या आत्माच्या दृष्टिकोनाचा एक भाग आहे. निर्भार भारत आणि मेक इन इंडिया. आम्ही काही वर्षांपूर्वी फॅशन प्रोग्राम सुरू केला आणि आमचे सर्व पदवीधर या क्षेत्रात सेवा देण्यासाठी तयार आहेत, म्हणून आम्हाला वाटले की नाशिक फॅशन वीकपेक्षा चांगले काय असू शकते, जिथे आम्ही एक इकोसिस्टम तयार करू शकतो आणि सर्वोत्तम लोकांना आमंत्रित करू शकतो. उद्योगांनी एकत्र यावे, एकत्र काम करावे आणि एकत्रितपणे विचार करावा. नाशिक वर्ल्ड अॅपेरल अँड टेक्सटाइल्स नकाशावर फॅशनचे भांडवल ठेवण्यासाठी, संदीप विद्यापीठाचे अध्यक्ष डॉ. संदीप झा म्हणतात.
नाशिक फॅशन वीक डिझायनर्सना त्यांची सर्जनशीलता थेट प्रेक्षकांसमोर दाखवण्याची संधी देईल. नाशिक फॅशन वीक भौगोलिक सीमा ओलांडून देशभरातील विविध प्रकारच्या डिझायनर्सचे स्वागत करेल. तरुण प्रतिभांचा अभिनव विचार करणाऱ्या दिग्गज डिझायनर्सना आम्ही सन्मानित करू. फॅशन वीक इच्छुक डिझायनर्सना त्यांचे कलेक्शन आणि तांत्रिक क्षमता प्रदर्शित करण्याची संधी देईल. हा फॅशन एक्स्ट्राव्हॅगान्झा अशा समुदायाला चालना देईल जो नावीन्य आणि विकास या दोन्हींना प्रोत्साहन देईल. हा हंगाम एक मानक सेट करेल. नाशिक फॅशन वीकच्या पहिल्या आवृत्तीत अनेक फॅशन आणि बिझनेस पायनियर्स तसेच डिझाईन आणि कारागीरांना एकाच व्यासपीठावर एकत्र आणले जाईल.
“आमच्या विद्यापीठाने फॅशन लाइफस्टाइल आणि अॅक्सेसरीज, फॅशन डिझाईन आणि टेक्नॉलॉजी, इंटिरियर डिझाइन, स्पेस डिझाइन आणि ब्युटी कॉस्मेटोलॉजी मधील कार्यक्रमांसह सर्जनशील उद्योगाचा मजबूत पाया घातला आहे. फॅशन डिझाइनला अर्थपूर्ण बनवण्यात SOFDBC अद्वितीय आहे. नाशिक फॅशन वीक हा सर्वात महत्वाचा असेल. विद्यापीठातील प्रतिभा तसेच शहरातील प्रतिभावान डिझायनर्ससाठी सुरुवातीचा बिंदू,’ डॉ. राजेंद्र सिन्हा, कुलगुरू, संदीप विद्यापीठ म्हणतात.या नेत्रदीपक कार्यक्रमाचे साक्षीदार होण्यासाठी जुलैच्या मध्यात फॅशन वीक आयोजित करणे अपेक्षित आहे. सेलिब्रिटींच्या उपस्थितीने धावपट्टीवर खळबळ उडेल अशी अपेक्षा आहे. जग ‘शाश्वत’ आणि ‘ऑरगॅनिक’ फॅशनच्या नवीन अवताराचे साक्षीदार होईल.
नाशिक फॅशन वीक विविध फॅशन स्टेकहोल्डर्सना त्यांच्या सर्जनशीलतेचे प्रदर्शन करण्यासाठी जागतिक दर्जाचे व्यासपीठ प्रदान करेल.
“संदीप युनिव्हर्सिटीने SOFDBC अंतर्गत सर्जनशील क्षेत्रासाठी ‘फ्यूचर ग्रॅज्युएट’ कार्यक्रम सुरू केला आहे, जो फॅशन उद्योगातील आघाडीवर आहे. विद्यापीठ भविष्यातील तंत्रज्ञान आणि संसाधनांद्वारे अनुभवात्मक ज्ञान, आणि कौशल्ये आणि भविष्यातील दृष्टी एकत्रित करेल. हे देखील सेट करत आहे. शिकण्यासाठी भविष्यातील लॅब. हे कार्यक्रम पदवीधरांना ‘भविष्यातील करिअर’ आणि फॅशन डिझाईन उद्योगात ‘नेतृत्व’ करण्यास मदत करतील, असे एसओएफडीबीसी SOFDBC चे डीन संदीप प्रसाद म्हणतात.
आयोजक बद्दल
संदीप विद्यापीठाला भारतातील आघाडीच्या उदयोन्मुख विद्यापीठांमध्ये ९वे स्थान मिळाले आहे. ‘इनोव्हेटिव्ह वातावरण’ ही आपल्या विद्यापीठाची सर्वात मोठी उपलब्धी आहे. प्रत्येक विद्यार्थ्याचा चांगला आणि सर्जनशील विकास होतो. युनिव्हर्सिटीने आमचे कार्यक्रम, अभ्यासक्रम, फॅकल्टी इनपुट्स, इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि इंडस्ट्री यांची रचना आणि निर्मिती केली आहे. जागतिक दर्जाचे आणि भविष्यकालीन शिक्षण देण्यासाठी ते एक परिसंस्था म्हणून काम केले पाहिजे.
शिक्षणाव्यतिरिक्त, त्यात असे वातावरण आहे जे एखाद्या व्यक्तीच्या विचारसरणीचा विकास देखील करू शकते. आमचा ३२२ एकर परिसर जागतिक दर्जाच्या सुविधांनी तयार करण्यात आला आहे. सर्जनशीलता आणि कल्पनाशक्तीला प्रेरणा देण्यासाठी एक व्यासपीठ प्रदान करते. हेच संदीप विद्यापीठाला भारतातील बहुतेक डिझाईन शाळांपेक्षा वेगळे ठरवते. प्रत्येकजण तंत्रज्ञानाबद्दल बोलत आहे, परंतु आम्हाला असे व्यावसायिक हवे आहेत ज्यांच्याकडे ईक्यू आणि आईक्यू दोन्ही आहेत, एआई नियंत्रित 22 व्या शतकापेक्षा अधिक मानवी दृष्टीकोन. हा अभ्यासक्रम ‘हायब्रीड मोड’मध्ये तयार करण्यात आला आहे जेणेकरून ‘सिकलसेलसह तंत्रज्ञान जाणकार पण तंत्रज्ञानाचा अतिरेक होणार नाही’.
गेल्या दोन दशकांत फॅशन स्पेस आणि इंटिरिअर्स क्षेत्रात झालेल्या वाढीमुळे नवीन बदलांमध्ये कुशल मनुष्यबळाची गरज आहे. तंत्रज्ञानाचा प्रभाव जीवनाच्या सर्व क्षेत्रांवर दिसून येत आहे आणि हे क्षेत्र संकरित मोडमध्ये गेले आहे. यासाठी केवळ ‘विशेष कौशल्ये’ नसून ‘तंत्रज्ञानाची समज’ असणार्या भविष्यातील व्यावसायिकांची गरज आहे. यामुळे, विद्यापीठाच्या एसओएफडीबीसी SOFDBC ने फॅशन डिझाईन, इंटिरियर डिझाइन आणि सौंदर्य आणि कॉस्मेटोलॉजी उद्योगांसाठी नाविन्यपूर्ण पदवी आणि पदव्युत्तर कार्यक्रमांची श्रेणी सुरू केली आहे.





